47’NCİ PİYADE ALAYI

A+ A- A
Yazdır | Bildir | Rastgele

47’nci Piyade Alayı tarihçesine göre, Birinci Dünya Savaşı’nın başladığı 1914 yılında alay Adana’da konuşlu 16’ncı Tümen bünyesinde Mersin’de bulunmaktadır. Mersin, Silifke, Tarsus, Mut ve Anamur askerlik şubelerinden gelen askerlerden oluşmaktadır.

2 Ağustos 1914’te ilan edilen seferberliğin ardından Alay Komutanı Binbaşı Ahmet Tevfik Bey ve bağlı olduğu 16’ncı Tümen Komutanı Albay Mehmet (Rüştü) Sakarya Bey’in verdiği emirler doğrultusunda alayını harekete hazır hale getirmiştir. 16’ncı Tümen ve bağlı olan 125’inci, 48’inci ve 47’nci Alaylar İstanbul’a ulaşmışlar ve burada Bakırköy civarına yerleşmişlerdir.

47’nci Piyade Alayı, Baruthane ve civarındaki konaklarda 1914 Kasım ayından 25 Nisan 1915 tarihine kadar eğitim, tatbikat, manevra ve ikmal işleriyle meşgul olmuştur. 5’inci Ordu Komutanı Liman von Sanders’in acil takviye birlik talebi üzerine, 26 Nisan 1915 tarihinden itibaren demiryoluyla Uzunköprü’ye harekete başlamıştır. Bu tarihte alayın mevcudu 55 subay, 3.327 muharip er, 299 gayri muharip er, 3.153 tüfek, 587 sandık cephane ve 373 hayvandır.

Üç taburdan oluşan alayın 1’inci Tabur Komutanı Yüzbaşı Mehmet Memduh Efendi, 2’nci Tabur Komutanı Yüzbaşı Kemal Efendi ve 3’üncü Tabur Komutanı Yüzbaşı Edip Efendi’dir.

47’nci Piyade Alayı, 2 Mayıs 1915 tarihinde Büyükanafarta kuzeyindeki Kumköy de ordugâha yerleşmiştir. Çanakkale cephesine gelen 16’ncı Tümen ilk etapta ihtiyat olarak düşünülmüş, Anafartalar bölgesini ve kıyılarını gözetleme görevi verilmiştir. 47’nci Alaya ise Anafartalar-Eceabat yolunu tutmaları emredilmiştir. 17 Mayıs tarihine kadar bu bölgede görev yapan 47’nci Alay, 16’ncı Tümen’in Arıburnu’nun sol kanadını savunmakla görevlendirilmesi üzerine aynı gece, gece yarısına doğru hareket ederek Kanlısırt civarına ulaşmıştır.

Bu gelişmeler öncesinde Başkomutan Vekili Enver Paşa, 11 Mayıs günü Gelibolu’ya gelmiş, ordu karargâhında hazırlanan Brifinge katılmıştır. Enver Paşa, kuzeyden başlayarak bütün muharebe alanlarını gözden geçirir.  Buradan Çanakkale’ye geçerek Müstahkem Mevki Komutanlığını da ziyaret ettikten sonra 12 Mayıs günü tekrar İstanbul’a döner.

13 Mayıs günü Başkomutan Vekili Enver Paşa, 5’inci Ordu Komutanlığına 19 Mayıs 1915’te yapılacak taarruz emrini verdi. Emrin 1’inci maddesi şöyleydi: “Kuzeydeki muharebe durumu son döneminde görünüyor. Bu durumun uzun süre devamı mümkün değildir. 2’nci Tümen gelince ve yakın mesafede topçu ile iyi hazırlanılırsa Tanrı’nın izniyle kesin sonuç sağlanacağı”

Enver Paşa’nın Gelibolu’ya geldiği gün olan 11 Mayıs 1915 günü Kuzey Grubu Komutanı Esat Paşa verdiği kolordu emrinin 6’ncı maddesinde, “16’ncı Tümen’in Kanlıkuyu’da bulunan 47’nci Alayı’nın bir taburu Kocaçimen Dağı’nda bulunarak Ağıldere istikametinde 19’uncu Tümen’in sağ kanat gerilerini te’min edecektir” diyordu.

Esat Paşa, Başkomutan Vekilinin 13 Mayıs günü verdiği emir üzerine yapılacak taarruzun icrasını üstlenmiş ve Kemalyeri’ndeki karargâhından 18 Mayıs 1915 tarihinde verdiği emirle 18/19 Mayıs gecesi saat 03.30’da baskın şeklinde başlayacak taarruzla düşmanın denize döküleceğini bildirmişti. 19’uncu Tümen düşmanın kuzey kanadına, 5’inci Tümen merkezine, muharebe alanına yanaşan 2’nci Tümen Kırmızısırt-Kanlısırt üzerinden Yeşiltarla istikametinden düşmanın merkeziyle sağ kanadı arasında, 47’nci Alay’ın da bağlı bulunduğu 16’ncı Tümen, Kanlısırt ve güneyindeki düşmanın sağ kanadına olmak üzere her tümen kendi karşısındaki düşman mevziine hücum edecektir.

Taarruzda görevli birliklerin, kanatlardaki kıyı koruma birlikleriyle topçu ve kolordu bağlıları hariç, ortalama mevcudu 42.112 kişiydi.

Kolordudan gelen taarruz emri üzerine 16’ncı Tümen Komutanı Albay Rüştü Bey, 47’nci Alay’a verdiği emirde, 2’nci Tümene mensup 1’inci Alay’ın solundan ve sağ kanat tüfeğiyle düşman hattı istikametindeki üç höyüklü hattı istikametinde baskın yapılmasını istemiştir.

47’nci Alay’ın 18/19 Mayıs hücumu ile ilgili Alay Komutanı Binbaşı Tevfik Bey, 21/22 Mayıs günü 16’ncı Tümen Komutanlığına verdiği raporda; 2’nci Tümen, 1’inci Alay’dan bahsederek hücumun baskın tarzında yapılacağı emrine rağmen, bu alay tarafından hücum boruları ve trompetleri çalınmasını tenkit ederek, durumu ortaya çıkarmış olduğunu anlatır. Bu arada Üsteğmen Abdülvehhab, Teğmen Ali Kabûli, Asteğmen Fasih Efendilerin düşman siperlerine girdiklerini ancak 72’nci Alay’ın arkadan ve yandan açtıkları ateş altında birçok zayiatla bu siperlerden çıkmak zorunda kaldıklarını da ifade eder. Bu hücumda alaydan 7 şehit subay şehit olur ve adları şöyledir:  2’nci Bölük Komutanı Yüzbaşı Şefik Efendi, 1. Bölük Üsteğmen Ekrem Ağa, 3’üncü Bölük Teğmen Sami Mustafa Efendi, 3’üncü Bölük Teğmen Sami İzzet Efendi, Alay Yaveri Üsteğmen Hulusi Efendi, 10’uncu Bölük Teğmen Sami Abdullah Efendi, 3’üncü Tabur Ağırlık memuru Cafer Ağa ile 5 subay hafif yaralı ve efrattan henüz tayin edilen 215 er şehit, 309 er yaralı, 90 kayıp olduğunu bildirmektedir.

Bütün olumsuzluklara rağmen devam eden gündüz taarruzlarında tüm ihtiyatlarda cepheye sürülmüş, Anzak birliklerinin makineli tüfek ateşi karşısında büyük kayıplar verilmesi üzerine 5’inci Ordu Komutanı Liman von Sanders’in onayı ve Kuzey Grup Komutanı Esat Paşa’nın emri ile bütün Arıburnu cephesinde taarruzlar saat 10.00’da durdurulmuştur.

Başarısız 18/19 Mayıs taarruzunda toplam zayiat 9.484 olup, 16’ncı Tümenden 486 kayıpta eklendiğinde 9.970 kişiye ulaşılıyordu. Düşmanın zayiatı ise 628 kişiydi. 19 Mayıs taarruzunda şehit olan askerlerimiz ve düşman tarafından ölülerin kaldırılması için yapılan antlaşma sonucunda 24 Mayısta saat 08.00-16.00 arasında ateşkes yapılır. Bu ateşkeste her iki tarafta kendi ölülerini gömmüşlerdir.

19 Mayıs taarruzuyla ilgili olarak Liman von Sanders daha sonra kaleme aldığı anılarında “…Bu hücumun, düşmanı olduğundan zayıf olarak değerlendirmemden kaynaklanan bir hatam olduğunu söylemem gerekiyor…” diyerek suçunu itiraf etmiştir.

24/25 Mayıs gecesi 16’ncı Tümen Komutanı Albay Rüştü Bey’in 47’nci Alay Komutanlığına yazdığı 308 numaralı emirde; 47’nci Alay’ın, 5’inci Tümen’in işgal ettiği Kanlısırt siperlerini teslim almasını istemekteydi.

47’nci Alay tarihçesine göre 28 Mayıs 1915 gecesi saat 22.00’dan sonra düşman tarafından gerçekleştirilen ateş baskınlarına karşılık verilmiş ve 29 Mayıs sabahına kadar 47’nci Alay 1’inci Tabur’dan yaklaşık 50 şehit ve yaralı verilmişti. Haziran ayı boyunca Arıburnu bölgesinde ufak çaplı taarruzlar dışında dikkat çekici büyük bir hareket yaşanmamış, her iki tarafta tüm gücüyle siperlerin tahkimi ve savunma düzenlerinin güçlendirilmesine yönelmiştir.

8 Haziran 1915’te, düşmanın 47’nci Alay siperlerine attığı 40 el bombasıyla 3’üncü Tabur’dan 10 asker şehit olurken, 11 asker ise yaralanmıştır. 1915 yılının Temmuz ayında Arıburnu hattında süregelen mevzii muharebeleri ve yoğun siper faaliyetleri, taraflar arasında sürekli bir temas ve karşılıklı çatışmalara sahne olmaktaydı. Alay cephesinde Temmuz ayı da büyük ölçüde olaysız geçmiş ve çarpışmalar siper muharebeleri şeklinde geçmiştir.

17 Temmuz 1915 tarihinde Başkomutan Vekili Enver Paşa, 5’inci Ordu Komutanlığına gönderdiği bir telgrafta düşmanın Saros’tan bir çıkarma yapacağı uyarısında bulundu.

Uzun bir süredir düşmanın Ağustos başında bir taarruz yapacağı beklenmekteydi. Tarihe 6/10 Ağustos Kanlısırt Muharebesi olarak geçen, gece ve gündüz devam eden muharebeler de İngilizlerin hedefi Conk Tepesi-Kocaçimen Tepesi hattı ile Anafartalar ovalarına hakim bütün yükseltileri ele geçirmekti. Ancak Türk tarafının dikkatini başka yöne çekmek ve Arıburnu cephesindeki Türk kuvvetlerini yerinde tutmak için Kanlısırt hedef seçilmişti. 6 Ağustos günü, düşman topçusunun karadan obüs ve havanlarla, denizden gemi topları ile Kanlısırt üzerindeki 47’nci Alay’ın savunduğu siperlere hücum etti. Bu hücum saat 15.00’da başlayıp gittikçe yoğunlaşan bir tempoda 16.30’a kadar devam etti ve 16.30 sonrası Türk ön hatlarının gerilerine kaydırılmak suretiyle 17.30’a kadar sürdü.

Saat 17.30’da 1’inci Avusturalya Tümeni’nin 1’inci Tugayı, 3 taburu ön hatta ve bir taburu ihtiyatta olmak üzere dört dalga halinde 47’nci Alay’ın savunduğu siperlere doğru taarruza kalktı.  Kısa sürede Türk siperlerine ulaşmayı başaran Anzak askerleri ile siperlerin içinde göğüs göğüse çarpışmalar yaşandı. Bu kanlı çarpışmaların sonunda sayısal üstünlüğe sahip Avusturalyalılar, birinci ve ikinci hatta bulunan iki sıra Türk siperini ele geçirdiler. 47’nci Piyade Alayı’nın 1’inci ve 2’nci Taburları siperler içindeki boğuşmalar sırasında ağır zayiata uğradı. Bu gelişmeler karşısında ilk olarak 13’üncü Piyade Alayı’nın 3’üncü Taburu ile cephenin bu bölümü takviye edildi. Hemen ardından yine 13’üncü Piyade Alayı’nın 1’inci ve 2’nci Taburları ile 57’nci Alay’ın 1’inci Taburu bölgeye gönderildi.

Avusturalyalıların yaptığı hücumda 47’nci Alay’ın Şehit Hulusi deresinde bulunan karargâhı avcı siperlerinin yaklaşık otuz adım gerisinde olduğu için Anzak kuvvetleri ilk taarruzlarında 47’nci Alay karargâhına ulaşmıştır.  Bu durum karşısında Alay Komutanı Binbaşı Ahmet Tevfik Bey, karargâh personeli ile birlikte Kanlısırt’ı terk etmek ve tedbirsizce Kırmızısırt’a kadar çekilmek zorunda kalmıştır.

13’üncü Piyade Alayı Komutanı Yarbay Ali Rıza Bey, 1’inci Tabur Komutanlığına verdiği emirde; “Tüm kuvvetinizle 47’nci Alay’ın düşman tarafından işgal edilmiş olan siperlerini zapt edeceksiniz.”

Bir müddet sonra da 2’nci Tabur Komutanlığına verdiği emirde de; “İki bölüğünüzle şehit düşen 47’nci Alay, 3’üncü Tabur Komutanlığını üstlenip göreviniz yapacaksınız” demiştir.

6 Ağustos 1915’te Albay Rüştü Bey, 13’üncü Alay Komutanı Yarbay Ali Rıza Bey’e yazdığı bu tarih ve tarihten sonra tüm emirlerde düşmanın bombasına bomba, süngüsüne süngü ile karşılık verilerek, 47’nci Alay’ın düşmana kaptırılan siperlerinin muhakkak surette alınması gerektiğini, bunun için ne gerekiyorsa yapılmasını, kendi emrindeki askerleri ileri sürmek için gerektiği yerde tabanca ile süngü ile askerleri ilerletip düşmanı bomba ile diş ve tırnakla, özetle düşmanı imha edecek her türlü araçla gerekli fedakârlığın yapılarak galip gelinmesini ısrarla istemiştir.

Kanlısırt’ta bulunan Türk siperleri, 16’ncı Tümen Komutanı Albay Rüştü Bey’e göre Arıburnu bölgesindeki en iyi tahkim edilmiş siperlerdir. Siperlerin üzeri kütükler ile kapatılarak bombardımanların etkisi azaltılmak istenmiştir. Kanlısırt’ın taarruza en müsait noktası 47’nci Alay, 2’nci Taburun mıntıkası olan Kanlısırt’ın sol kanat siperleridir. Sağ kanatta 47’nci Alay 1’inci Tabur kuvvetleri bulunmaktayken 47’nci Alay 3’üncü Tabur da Kanlısırt’ın doğu yamaçlarında geri hatlarda ihtiyatta bulunmaktadır.

47’nci Alay’ın bağlı olduğu 16’ncı Tümen Komutanı Albay Rüştü Bey bu taarruza ilişkin raporunda: “Kanlısırt’a İngilizlerin yaptığı hücum hazırlığı, o ana kadar gördüğüm bombardımanların en şiddetlisiydi… Hazırlanan siperler, atılan bombaları durdurmak suretiyle zayiatımızı çok azaltmışsa da hücum hazırlığı için İngilizlerin attığı yüzlerce ağır obüs vuruşlarına dayanamayarak çökmüş, erlerimizin çoğu diri, yaralı ve ölü olarak bu yıkıntıların altında kalmıştı.”

Takviye birlikler Kanlısırt’a toplanmaktayken 16’ncı Tümen’in 125’inci Alayı da Kanlısırt’a taarruz eden Anzak kuvvetlerine Cemalderesi üzerinden yan ateş altında tutmaya devam etmişlerdir Yan ateşi kesmek için Anzak kara topçusunun ve donanma topçusunun ateşleri Kırmızısırt üzerine yoğunlaşmış, 125’inci Alay Komutanı Yarbay Abdürrezzak Bey’in yaveri dahi bu bombardımanda yaralanmıştır. 125’inci Alay 1’inci Tabur Komutanı Binbaşı Rahmi Bey, yan ateş için Cemalderesi üstüne yerleştirilen bir makineli tüfeğin muharebedeki etkisini şöyle anlatır: “Makineli tüfek Komutanı Teğmen Şerif Efendi’nin dünyada yaşadıkça kahramanlığını unutamayacağım. Bu makineli tüfek düşmanı kahrüperişan ettiğine şahidim.”

Kuzey Grubu Komutanı saat 18.00’da 9’uncu Tümen Komutanı ile 25’inci ve 64’üncü Alayları Kanlısırt’a sevk etti. Ayrıca 5’inci Ordu Komutanı, Güney Grubu ihtiyatı olan 4’üncü Tümen Komutanıyla 10’uncu ve 11’inci Alayların da hemen Kuzey Grubuna gönderilmesini emretti. Saat 23.00’da 16’ncı Tümen emrine verilen diğer birlikler ve 15’inci Alay karşı taarruza başladı. Sabaha kadar süren bu karşı taarruzdan da bir sonuç alınamadı. Avusturalya birlikleri de geçirdikleri siperlerden sökülüp atılamadı. Bu taarruzdaki başarısızlığımızın en büyük nedeni, el bombası azlığıydı. Buna karşılık Avusturalyalılar hesapsız ölçüde el bombası kullanma olanağı bulabilmişlerdi.

15’inci Alay Komutanı Binbaşı Şükrü Bey, 47’nci Alay Komutanı Binbaşı Ahmet Tevfik Bey’le görüşmek üzere Kanlısırt’a gitmiş ve muharebenin gidişatını bizzat gözlemek üzere ileri hatta gittiğinde bir Anzak fedaisi art arda bombalar atmıştır. İlk atılan bomba uzağa düşmüş ve etkisiz kalmış, ikinci bomba ise doğrudan komutanlara denk gelmiştir. 15’inci Alay Komutanı Binbaşı İbrahim Şükrü Bey orada şehit olmuş, 47’nci Alay Komutanı çok hafif yaralarla bu bombalardan sağ kurtulmuştur.

6/7 Ağustos gecesi harp raporlarında tam saati belli olmayan bir anda yanındaki müfrezesi ile Anzak siperlerine yaklaşmış olan Ahmet Tevfik Bey, askerlerinin önüne çıkarak taarruza devam ettiği bir sırada yakınında patlayan bir bombadan dolayı ağır yaralanmıştır. Derhal sargı yerine kaldırılan Tevfik Bey’in 16’ncı Tümen Harp Ceridesine kaydedilen son sözleri: “Borcumu kanımla ödediğim için müsterihim” olmuştur.

47’nci Alay ceridesine göre; Alay Komutanı Ahmet Tevfik Bey’in şehit olması üzerine alayın bugünden itibaren taburları ayrılmıştır. 1’inci Tabur 125’inci Alay komutasına, 2’nci ve 3’üncü Taburlar da 13’üncü Alay emir ve komutasına (3’üncü Tabur başlangıçta 48’inci Alay komutasına verilmişti) devredilmiştir.

Düşmanın 6/7 Ağustos gecesi Anafartalar’a çıkarma yapmış olması, Saros’la ilgili dikkat çeken faaliyetleri sonunda Kanlısırt’a yapılan taarruzun aldatma ve kuvvetlerimizi Kanlısırt’a yöneltme amaçlı olduğu, asıl taarruzun Conkbayırı’na yapıldığı anlaşıldı. Bu nedenle 16’ncı Tümen bölgesi artık kendi yağıyla kavrulacaktı.

16’ncı Tümen Komutanı Albay Rüştü Bey’in gece yarısından sonra Kuzey Grubu Komutanlığına yazdığı rapordan anlaşıldığına göre; birlikler sağ kanatta önemli ölçüde ilerlemeyi başarmış, 78 ve 79 numaralı siperler ele geçirilmiştir. Bu arada taarruz da durma noktasına gelmiştir. Anafartalar bölgesine İngiliz birliklerinin çıkarılması nedeniyle Kuzey Grubu Kurmay Başkanı da gece 16’ncı Tümen’e gönderdiği bir emirle Anafartalar bölgesinin tehdit altında olduğundan, Kalısırt’a herhangi bir ihtiyat kuvveti verilemeyeceğini bildirmişti. Sabah gün aydınlandığı saatlerde Kanlısırt cephesinde muharebe durma noktasına gelmiş, Kırmızısırt’taki Anzak taarruzu ise tamamen durmuştu.

10 Ağustos tarihine kadar yayınlanmış cerideler, günlükler, kitaplar incelendiğinde 16’ncı Tümen Komutanı Albay Rüştü Bey’in Kanlısırt’taki siperlerin kaybedilmesini kabul etmeyerek 13’üncü Alay Komutanı Ali Rıza Bey’e ölümcül birçok emirler verdiği görülmektedir. Her iki komutanın da ellerinden geleni fazlasıyla yaptıkları bir gerçektir. 10 Ağustos 1915 tarihinde birliklerin mevcutlarına göre mıntıkalar Rüştü Bey tarafından düzenlenmiştir. Düşmandan tekrar alınan 76,77,79,81ve 78 numaralı siperin ele geçirilen kısmına 13’üncü Alay, 47’nci Alay ve 12’nci Alay yerleştirilmiş, 47’nci Alayın birbirinden ayrılan taburları görev bölgesindeki alayların emrine verilmiştir.

16’ncı Tümen Komutanı Rüştü Bey, 10 Ağustos 1915 tarihli yazısında askerlerine şöyle teşekkür ediyordu: “6 Ağustos gününden beri yardım ve fedakârlıklarıyla Kanlısırt’taki tehlikeli vaziyetin düzeltilmeye çalışılmasında hizmet eden her sınıftan subay ve askerlerimizin gayretlerine şükranlarımı sunuyorum. Mukaddes şehitlerimizin ruhlarını rahmetle anıyorum. Çanakkale Muharebelerinin en kanlı günlerinde Müslümanlılık, Osmanlılık, vatan ve milletimizin onuru ve şerefi için kanlarını döken bu kahramanları, insalık ve tarih yüce takdirlerle anacaktır.”

6-10 Ağustos Kanlısırt Muharebelerinde, kesin olmamakla beraber birliklerimizin zayiatı; 1.520’si şehit, 4.750’si yaralı, 760’ı kayıp ve 134’ü esir olmak üzere 7.164’tür. Avusturalyalıların zayiatı ise 1.700 kişiden fazlaydı.

Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı kitapta 16’ncı Tümen’in kahramanlığı anlatıldıktan sonra: “Kanlısırt’taki Türk kıtaları ve karşısındaki Avusturalyalıların geceli gündüzlü aralıksız sürdürdükleri bomba ve süngü hücumlarında gösterdikleri yiğitlik, cesaret ve gözü peklik Çanakkale Muharebelerinin birlikte yaşatılması gereken en önemli anılarıdır” diye yazmaktadır.

26 Ağustos 1915 tarihli 16’ncı Tümen Komutanı Albay Rüştü Bey’in 47’nci Alay Komutanlığına yazdığı 1016 numaralı yazısında 18’inci Alay’ın 1’inci Tabur Komutanı Binbaşı Mustafa Bey’in Alay Komutanı olarak atandığı bildirilmiştir.

Alay tarihçesine göre 1915 yılının Eylül ayı itibarıyla kuzey grubu kendi içinde yeni bir düzenlenmeye gitmiş, cephe hattı ikiye ayrılarak sağ ve sol kanat komutanlıkları teşkil edilmiştir.  47’nci Alay’ın mensup olduğu 16’ncı Tümen, 11’inci Tümenle birlikte sol kanat bölgesinde yer almış ve 22 Eylül 1915 tarihine kadar ihtiyatta kaldıktan sonra Kanlısırt’taki mevzilerin devir almaya başlamıştır. 47’nci Alay karargâhı 25 Eylül 1915 günü saat 18.00’da Kanlısırt’a taşınmıştır. 4 Ekim 1915 tarihinde Kolordu tarafından verilen emir gereği düşmana ateş baskını emredilmiş, karşılık veren düşman ateşinde 47’nci Alay 32 şehit ve yaralı (Cerideye göre 29 şehit, 26 yaralı) vermiştir. 4 Ekim itibarıyla alayın mevcudu 26 subay ve 2.736 er-erbaş ve astsubaydı. Son 20 günde 898 er hastalık ve yaralanma nedeniyle birlikten ayrılmış, 334 er hastaneden dönmüş ve alay 996 ikmal askeri almıştı.

47’nci Alayla ilgili önemli bir kaynakta Mersinli Mehmet Fasih Bey’dir. Seferberlik ilanı üzerine 47’nci Alay’da göreve alınan Mehmet Fasih Bey, alayıyla geldiği Çanakkale Cephesi’nde 6 Ağustos 1915 günü yaralanarak İstanbul’a sevk edilmiş, iyileşerek 16 Ekim’de birliğine döndüğünde 47’nci Alay 7’nci Bölük Komutan vekili olarak 79 numaralı siperin sağ kanadın da mevziiye girmiştir. Bu tarihten sonra yaşadığı bütün olayları günlüğüne geçirmiş ve günümüze önemli bir belge bırakmıştır. Günlüğünde 22 Kasım 1915 günü yazdığına göre yedi ayda 7’nci takviyeyi de aldıkları anlaşılmaktadır.

22 Kasım tarihli 47’nci Alaya ait bir yazıda “…Siperlerden dokuzunun dirsek kademeleri teşkil edilerek kerpiçle yapıldı ve çamurla sıvandı…” ifadesi bulunmaktadır. Alaya ait ceride incelendiğin de yıkılan siperlerin çimento ve kum torbası olmadığında kerpiçle yapıldığı görülmektedir.

7 Aralık 1915’te toplanan İngiliz kabinesinde, Arıburnu ve Anafartalar’ın tahliye kararı çıkması üzerine, 8 Aralık’ta başlayıp 20 Aralık saat 05.30’a kadar toplam 83.048 insan, 186 top, 1.697 atlı araba, 21 motorlu araç, 4.695 at ve katır ve mühimmatlar tahliye edilmiştir.

Düşmanın çekilmesinden sonra 16’ncı Tümen, Çanakkale Savaşları süresince vermiş olduğu şehitler adına Kanlısırt’a “basit bir abide” inşa etmiştir. Bu abidenin resmi açılışının 12 Ocak 1916 günü saat 18.00’da yapılacağını Kolordu Komutanlığına bildirmiştir… Abide her iki tarafın ara hattını teşkil eden bir noktada “alelacele çimento ve ahşap” ile yapılmıştır.

13 Ocak 1916 tarihinde 47’nci Alay’ın da bağlı olduğu 16’ncı Tümen, 11’inci Kolordu emrine girdi.

16’ncı Tümen Kanlısırt Anıtı, işgal döneminde İngilizler tarafından yıkıldığı yere Lone Pıne anıtının hemen önündeki orijinal yerine tekrar yapılmalıdır.

“Birinci Dünya Savaşı, arkasından İstiklal Savaşı… Kanlısırt’ı savunan 47’nci Alay’ın kaç askeri Cumhuriyet’in ilanını gördü? Bu sorunun cevabını belki hiçbir zaman bilemeyeceğiz ama hiç olmazsa onların fedakârlıklarını unutmayalım.” (Oral, 2015)

Kaynakça

Akıngüç, Gürsel. Gelibolu Yarımadası’nda Geçmişin İzleri ve İz Bırakanlar. C.II, İstanbul: NMC Televizyon ve Reklamcılık A.Ş.

Akıngüç, Gürsel. Tarihi Süreç İçerisinde Çanakkale Muharebeleri ve Muharebe Alanları. İstanbul: 2023 Yayıncılık, 2015.

Aldoğan, Şahin ve Melike Bayrak Özçelik. Çanakkale Muharebeleri Anlatım ve Değerlendirme.  İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2022.

Atabay, Mithat. Bu Vatana Hayatını Feda Eden Kahramanlar-Silifke’den Çanakkale Cephesine. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları, 2017.

Birinci Dünya Savaşı’nda Çanakkale Cephesi (Amfibi Harekât). C.V, K.II, Ankara: Genel Kurmay Basımevi, 2012.

Borlat, Barış. “Harp Ceridesine Göre 16’ıncı Tümen’in Çanakkale Cephesi’nin Tahliyesi Sürecindeki Faaliyetleri”. Güvenlik Stratejileri Dergisi. C.XVIII, Sayı:42; 479-508.

Çanakkale Muharebeleri’nde 19. Tümen Cerideleri. C.III, Ankara: Genelkurmay Basımevi, 2017.

Harp Ceridelerine Göre 47’nci Alay. Ed. Barış Borlat ve Emre Özmen. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Yayınları, 2025.

Harp Ceridelerine Göre Çanakkale Muharebelerinde 13. Alay. Ed. Onur Usta ve Serpil Savaş. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Yayınları, 2025.

Harp Ceridelerine Göre Çanakkale Savaşlarında 27. Alay. C.II, Haz. Murat Karataş vd.. Ankara: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Yayınları, 2018.

Harp Ceridelerine Göre Çanakkale Savaşlarında 48. Alay. Ed. Barış Borlat ve Emre Özmen. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Yayınları, 2025.

Karataş, Murat. Haritalarla Çanakkale Savaşları- Gelibolu Yarımadası Kuzey Bölgesi Kara Muharebeleri. Ed. Zerrin Günal, Ankara: Nobel Yayınları, 2007.

Kaya, Baturhan. “6-10 Ağustos Kanlısırt Muharebeleri”. Çelik Kale Çanakkale. ed. Şaduman Halıcı ve Barış Borlat, İstanbul: İstanbul Büyükşehir Bel. Yay., 2022.

Kaya, Baturhan. Çanakkale’de Ölüm Kalım Savaşı- Kanlısırt Muharebeleri. Çanakkale: Atatürk ve Çanakkale Savaşlarını Araştırma Merkezi, Ağustos 2022.

Oral, Haluk. Arıburnu 1915. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2015.

Sanders, von Liman. Türkiye’de Beş Sene. Haz. Muzaffer Albayrak. İstanbul: Yeditepe Yayınları, 2010.

Mehmet Fasih Bey’in Çanakkale 1915- Kanlısırt Günlüğü. Haz. Murat Çulcu. İstanbul: Denizler Kitabevi, 2006.

Toker, Hülya ve Mustafa Toker. Çanakkale Muharebeleri Kronolojisi.  İstanbul: Alfa Yayınları, 2015.

Tutkun, Mustafa Kemal. Yıl 1915 Süngülerin Parladığı Yer Conkbayırı. İstanbul: Çıkrık Yayınları, 2021.

Tutkun, Mustafa Kemal. 100. Yılında Çanakkale Ruhu. İstanbul: Kaynak Yayınları, 2015.

Yurttakal, Ahmet. “Çanakkale Muharebesinde Gelibolu Yarımadası’nın Tahliyesi”. Çelik Kale Çanakkale. Ed. Şaduman Halıcı ve Barış Borlat. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Bel. Yayınları, 2022.

47’NCİ PİYADE ALAYI
Yazar: Ahmet Erdoğdu
Editör: Murat Karataş
Web Sitesi: Çanakkale Savaşları Ansiklopedisi
Yayımcı: Çanakkale Savaşları Enstitüsü Yayınları
Yayın Yeri ve Tarihi: İstanbul 2026
Erişim Tarihi: 16 Kasım 2026